4857 Sayılı İş Kanununa göre; zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi hallerinde 4 ay içinde işçilere telafi çalışması yaptırılabilir. Kanunda benzer nedenler ifadesi kullanıldığı için telafi yaptırılabilecek haller kanunda belirtilen nedenlerle sınırlı değildir.
Telafi yaptırılabilmesi için işverenin az çalışma ya da işyerini tatil etme nedeniyle işçi ücretinde kesinti yapmamış olması gerekir. Aksi takdirde çalışılmayan sürenin telafisinden söz edilemez.
Örnek: Haftanın altı günü günde 7,5 saat çalışma yapılan bir işyerinde, 30 Ağustos 2019 Zafer Bayramı Cuma gününe denk geldiği için Cumartesi işyeri tatil edilmiştir. Bu durumda işçilerin ücretini tam olarak ödeyen işveren dört ay içinde işçilere 7,5 saat telafi yaptırabilir.
Örnek: İşveren nişanlandığı için iki gün izin isteyen işçiye dört ay içerisinde iki güne karşılık gelen saat kadar telafi yaptırabilir.
Yargıtay 22. H.D. 12.01.2016 Tarih, 2014/26030 Esas ve 2016/338 Karar.
“Dinlenilen tanıklar davacının iddiasını doğrulamış, bazı günlerde işe gelinmediğini, bunların yerine telafi çalışmasının yaptırıldığı ortaya konmuştur. Buna göre, fazla çalışmayla ilgili davacının dava dilekçesinde ifade ettiği hususun davacıyı bağlayacağı dolayısıyla taleple bağlı kalınarak çözüme gidilmesi gerekeceği açıktır. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece, davacının kanunun öngördüğü telafi çalışma sürelerinin aşılıp aşılmadığı ve bunların fazla mesai niteliğine haiz olup olmadığının tespitinin yapılarak, ayrıca dairemiz temyiz incelemesinden geçen … İş Mahkemesinin 2013/123-128 esas sayılı ve devamı seri nitelikteki emsal dosyalardaki kabullerde göz önüne alınarak, fazla mesailerin hesap edilmesi gerekir.”
Günde En Fazla Kaç Saat Telafi Çalışması Yaptırılabilir?
Bir işçiye yaptırılacak telafi günde 3 saatten fazla olamaz. Ayrıca söz konusu çalışma nedeniyle günlük çalışma süresi sınırının aşılmaması gerekir. Örneğin normal şartlar altında bir işçinin günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz. Yargıtay vermiş olduğu bir kararında 3 saatten fazla telafi yapmak istemediği için işten çıkarılan işçiyi haklı bularak işe iadesinin kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Yargıtay 9. H.D. 17.03.2008 Tarih, 2007/27667 Esas ve 2008/5298 Karar.
“Cumartesi günü dava konusu işyeri bakımından tatil günü olduğu gibi, telafi çalışması olduğu belirtilen çalışmanın da günde 3 saatten fazla yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının çalışmak istememesi Yukarıda belirtilen hükümlere uygun düşmektedir. Mevcut olgulara göre feshin haklı veya geçerli nedene dayandığını kabul etmek mümkün görülmediğinden mahkemece davanın kabulü yerine yazılı şekilde reddi hatalı olmuştur.”
Hangi Günlerde Telafi Çalışması Yaptırılamaz?
Hafta tatili günlerinde, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ve İş Kanununda belirtilen mazeret izin günlerinde (evlilik izni, eşi doğum yapan işçiye verilmesi gereken izin vs) söz konusu çalışma yaptırılamaz.
Telafi Çalışmasına İşçinin Onay Vermesi Gerekir mi?
İş Kanununda telafi yaptırmak isteyen işverenin işçilerden onay alması gerektiği yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu çalışma işverenin tek taraflı kararıyla yapılabilir.
İş Başmüfettişi
Ayrıntılı bilgi için Hakkımda bölümünü inceleyebilirsiniz.
