Asgari Süreli İş Sözleşmesi ve Sonuçları

Bu yazımızda İş Kanununda belirtilen sözleşme türleri arasında yer almayan ancak uygulamada rastlanan asgari süreli iş sözleşmesi ve bu sözleşmeye bağlı olarak çalışan işçilerin hakları Yargıtay kararları çerçevesinde incelenecektir. Bir diğer sözleşme türü olan azami süreli iş sözleşmesine bağlı olarak çalışan işçilerin hakları Azami Süreli İş Sözleşmesi ve Sonuçları başlıklı yazıda incelenmiştir.

Asgari Süreli İş Sözleşmeleri Nedir?

Asgari süreli sözleşmelerde asgari bir süre belirlenir ve bu süre içinde iş sözleşmesi bildirimli fesih yoluyla feshedilemez. Belirlenen asgari sürenin bitiminden itibaren ise iş sözleşmesi belirsiz süreli olarak devam eder. İş Kanununda asgari süreli sözleşmelere ilişkin bir hüküm bulunmasa da Deniz İş Kanununda yer alan “Süresi belirsiz hizmet akti, 14’üncü maddede yazılı durumlar dışında gemiadamının işe alınmasından itibaren altı ay geçmedikçe bozulamaz.” hükmü asgari süreli iş sözleşmelerinin en tipik örneğidir.

Asgari süreli sözleşmeler yapısı itibariyle belirsiz süreli iş sözleşmelerine daha yakın olduğundan belirli süreli iş sözleşmelerinin yapılabilmesi için aranan objektif koşullar asgari süreli sözleşmeler için geçerli değildir. Dolayısıyla İş Kanununun 11. Maddesinde belirtilen objektif koşullar bulunmasa da tarafların asgari süreli sözleşme yapması mümkündür.

Asgari Süre İçinde Tarafların Hakları Nelerdir?

Asgari süre içinde tarafların iş sözleşmesini bildirimli fesihle sona erdirmesi mümkün değildir. Ancak iş sözleşmesinin İş Kanununun 24. ve 25. maddeleri uyarınca haklı nedenle derhal feshi her zaman mümkündür.

Asgari süre içinde taraflar bakiye süre ücreti ve uğranılan zararın karşılanması gibi belirli süreli sözleşmelerin sahip olduğu korumadan yararlanırlar. Asgari süreli sözleşmeler genel itibariyle belirsiz süreli sayıldığından asgari süre içinde iş sözleşmesi feshedilen işçi işe iade davası açma yoluna da gidebilir. Ancak bu durumda işçinin bakiye süre ücretini talep etmesi mümkün değildir.

Asgari Sürenin Bitiminden Sonra Tarafların Hakları Nelerdir?

Asgari sürenin sona ermesiyle birlikte sözleşme belirsiz süreli sayılacağından taraflar bildirim öneli ve işe iade davası gibi belirsiz süreli sözleşmenin sahip olduğu haklardan yararlanırlar.

Asgari Süreli Sözleşmelere Konulan Cezai Şart Hükümleri Geçerli midir?

Asgari süreli sözleşmelere; asgari süre içinde olmak ve tek taraflı olamamak kaydıyla tarafların fesih hakkını sınırlandıran cezai şart hükümleri konulabilmektedir. Tek taraflı olsa bile işçi lehine konulan ve işverenin fesih hakkını sınırlandıran cezai şart hükümleri de geçerliliğini korur.

Yargıtay İ.B.B.G.K. 23.02.2018 gün, 2017/1 Esas, 2018/2 Karar.
“Asgari süreli sözleşmeler, tarafların bildirimli fesih haklarını asgari bir süre için ortadan kaldırdıkları belirsiz süreli sözleşmelerdir. Tarafların öngördükleri asgari sürenin bitimi ile sözleşme kendiliğinden sona ermemekte, sözleşme belirsiz süreli olarak devam etmektedir. Bu özelliği nedeniyle asgari süreli sözleşmeler belirli süreli olarak kabul edilmemektedir. Belirsiz süreli olarak kabul edilmelerinin nedeni tarafların sözleşmenin sona erme zamanını belirlememiş olmalarıdır. Asgari süreli iş akitlerinde belirlenen asgari sürenin sonunda belirli süreli sözleşmelerde olduğu gibi iş akdi kendiliğinden sona ermez. Çünkü tarafların iradesi bu yönde birleşmemiş, onlar sadece asgari süre içinde süreli fesih hakkını ortadan kaldırmak, ancak asgari süre geçtikten sonra bu hakkı saklı tutmak istemişlerdir. Bu nedenle, asgari süreli iş akitlerini, tarafların süreli fesih hakkının asgari bir süre ile sınırlandırıldığı belirsiz süreli sözleşmeler olarak kabul etmek gerekir. Anılan özelliği nedeniyle de asgari süreli iş akitleri İş Kanununun 11. maddesinin 1. fıkrasında yer alan belirli süreli sözleşmelere ilişkin sınırlamaların dışında kalır. Genel olarak asgari süreli sözleşmelerde sözleşme süresi; “asgari, en az” gibi ifadelerle belirlenip, sözleşmenin lafzından sözleşmenin asgari süreli olduğu açıkça anlaşılır. Belirsiz süreli kabul edildikleri için asgari süreli sözleşmenin işveren tarafından sona erdirilmesi halinde işçi şartları varsa iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilecektir. (MOLLAMAHMUIOGLU. H; İş Hukuku, 3.Bası, Ankara, 2008, s.318). Asgari süre içinde fesih halinde, asgari öngörülen süreye kadar bakiye ve ücreti talep edilebilecektir. Asgari süre geçtikten sonra ihbar tazminatı talep edilebilecektir.”

Yargıtay 9. H.D. 15.02.2021 Tarih, 2020/5300 Esas ve 2021/3798 Karar.
“Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, taraflar arasında 28/12/2015 tarihli ve asgari süreli (3 yıllık) sözleşme imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davacının satış temsilcisi olarak çalışmaya başladığı, 24/03/2016 tarihinde ise ihbar tazminatı ödenerek iş sözleşmesinin işverence feshedildiği anlaşılmaktadır. Bölge Adliye Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere taraflar arasında yapılan asgari süreli sözleşme, niteliğine göre belirsiz süreli sözleşmedir. Bu tür sözleşmelerde, iş sözleşmesinin işveren tarafından süresinden önce haklı neden olmadan feshi halinde, sözleşmenin belirsiz süreli olduğunun işverence savunulması hakkın kötüye kullanımı olarak değerlendirilmelidir. Ancak işçi bakiye süreye ait ücretleri talep edebilir.”

Yargıtay 9. H.D. 31.05.2022 Tarih, 2022/5194 Esas ve 2022/6860 Karar.
“Yukarıda açıklandığı üzere taraflar arasında imzalanan sözleşme asgari süreli iş sözleşmesi olup sözleşmedeki düzenleme işçi aleyhine olmadığı gibi iş sözleşmesinin işverence haklı neden olmaksızın feshedildiği hususu kesinleşen işe iade davası ile sabittir. Asgari süreli sözleşmelerde cezai şart konulamayacağı yönünde bir düzenleme bulunmadığı değerlendirildiğinde, Mahkemece taraflar arasında imzalanan sözleşme asgari süreli iş sözleşmesi ile kararlaştırılan cezai şarta ilişkin düzenlemenin geçersiz olduğunun kabul edilmiş olması isabetsizdir. Taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesinin 10 uncu maddesi uyarınca kararlaştırılan net ücretin 3 katı tutarındaki cezai şarttan, 6098 sayılı Kanun’un 182 nci maddesinin son fıkrası gereği davacı işçinin niteliği, yaptığı iş, ücreti ve 3 yıllık sürenin çalışılan ve çalışılmayan kısmı gözetilerek makul oranda bir indirim yapılmak suretiyle belirlenecek cezai şart miktarının tespit edilmesi ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.”