Fazla çalışma İş Kanununun 41. Maddesinde düzenlenmiş olup aynı maddede fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı belirtilmiştir. Bu yazımızda fazla mesai ücretinde yılda 270 saat sınırı konusu tüm yönleriyle ele alınacaktır. Fazla çalışma ücreti ile ilgili ayrıntılı bilgi için Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır? başlıklı yazımı okuyabilirsiniz.
Yılda 270 Saatin Üzerindeki Fazla Çalışmaların Ücreti Ödenir mi?
Fazla mesai ücretinde 270 saat sınırı işçilerin iş – yaşam dengesini koruma amacıyla getirilmiş bir sınırlamadır. Ancak işçiyi koruma amacıyla getirilmiş bir sınırlama nedeniyle yılda 270 saati geçen fazla çalışma ücretinin ödenmemesi İş Kanununun yanında SGK ve Vergi Mevzuatının birçok hükmünü ihlal etmek anlamına gelir. Bu nedenle yılda 270 saati geçse de fazla mesai ücretinin eksiksiz olarak ödenmesi gerekir. 270 saati aşan fazla çalışmalar ile ilgili farklı bir hesap yöntemi öngörülmediğinden 270 saate kadar olan fazla çalışma ücreti nasıl hesaplanacaksa 270 saati aşan fazla çalışma ücreti de aynı şekilde hesaplanır.
Yılda 270 Saatin Üzerinde Fazla Çalışma Yaptırılmasının İdari Yaptırımı Var mıdır?
İş Kanununda yılda 270 saatin üzerinde fazla mesai yaptırılması yasaklanmış olmakla birlikte bu konuda bir idari yaptırım öngörülmemiştir. Ancak yılda 270 saatin üzerinde fazla mesai yaptırılması aynı zamanda çalışma sürelerinin düzenli olarak haftalık 45 saati aşmasına neden olacağından işverenler çalışma sürelerine muhalefet nedeniyle İş Kanununun 104. Maddesi kapsamında idari para cezasıyla karşı karşıya gelecektir.
Yılda 270 Saatin Üzerinde Fazla Çalışma Yaptırılan İşçi İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshedebilir mi?
Yargıtay içtihatlarında yılda 270 saatin üzerinde çalışma yaptırılmasının fazla çalışma ücreti ödense de işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme imkânı tanıdığı belirtilmiştir.
Yargıtay 7. H.D. 02.07.2015 Tarih, 2014/19129 Esas ve 2015/13542 Karar.
“Somut olayda, davacı, yıllık yasal sınır olan 270 saatten fazla mesai yaptırıldığı ve bu hususun çalışma şartlarının uygulanmaması olduğu iddiasıyla iş sözleşmesini feshettiğini ileri sürmüş olup dosyada davacının her yıl için fazla çalışma yapmaya muvafakat ettiğine ilişkin verdiği bir belge bulunmamaktadır. Ücrete, fazla çalışma karşılıklarının dahil olması ise, peşinen muvafakat niteliğinde olmayıp mahkemece 270 saati aşan çalışmaların varlığının araştırılıp var olduğunun tespiti halinde, davacının fesih hakkının doğduğunu kabul etmek gerekirken, davacının fazla çalışmaya kaldığı ve ücretini de aldığı gerekçesiyle kıdem tazminatı talebinin reddi hatalıdır.”
Sayıştay Denetimlerinde Yılda 270 Saati Aşan Fazla Çalışma Ücretinin Durumu
Kamu kurumlarında yapılan Sayıştay denetimlerinde sıklıkla yılda 270 saatin üzerindeki fazla çalışmalar eleştirilmektedir. Ancak Sayıştay Temyiz Kurulu, 270 saati aşan fazla çalışma ücretlerinin her halükarda zamlı olarak ödemesi gerektiğine hükmetmiştir.
Sayıştay Temyiz Kurulu, Tarih: 25.12.2012, No: 2012/35990
“Yılda 270 saatten fazla çalıştırılan işçilerin emek ve hizmetleri karşılığında belediyenin mal varlığında bir artış meydana geldiği, ödenen ücretlerin geri alınması halinde bunun belediye lehine sebepsiz ve haksız zenginleşmeye yol açacağı bilinen bir gerçektir. Öte yandan, işçi yararına konulmuş hükümlerin onun zararına uygulanması yorum kurallarını da uygun düşmez. İşçiye yılda 270 saatten fazla olmak üzere fazla mesai yaptırılması yasak olsa da 270 saati aşan çalışmaların fazla çalışma olarak değerlendirilip ücretlerinin zamlı olarak ödenmesi gerekir.”
İş Başmüfettişi
Ayrıntılı bilgi için Hakkımda bölümünü inceleyebilirsiniz.
